စေနေန႔ ညအတြက္ သီခ်င္း

၂၀၁၀- ေလးျဖဴႀကီး

အလင္းေရာင္..သန္းေခါင္ယံ ညနက္ဆဲ..က်ယ္စဥ္မ်ားလင္းလက္....အုိ...အလင္းေမွာင္...

ဗဟု ၁၄ ေဆြးေႏြးၿပီ

ပန္းပု...အဲေလေယာင္လုိ႔.. ဗဟု အဖြဲ႔မွ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ ပညာရွင္ေတြရႈ ့ေထာက္မွ ေဆြးေႏြးေနပုံျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေတြေဆြးေႏြးလဲဆုိေတာ့ဗ်ာ တျခားႏုိင္ငံေတြမွာဆုိရင္ TV ကေနေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေနခိ်န္မွာ ဘယ္ပါတီက မဲဆႏၵနယ္ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္သူက ႏုိင္သြားၿပီ၊ တစ္စုံလုံးမွာ ဘယ္ေလာက္ႏုိင္မလဲ စသျဖင့္ကုိ အခ်က္အလက္နဲ႔ တြက္ခ်က္တဲ့ ပုံစံျဖစ္ပါတယ္။ လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးတဲ့အထိ ေဆြးေႏြးအုံးမယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။

သူတုိ႔အလုပ္က ရႊီးလုိ႔မရပါဘူး။ ကိန္းဂဏန္း၊ ပုဇြန္ေတြနဲ႔ တြက္ခ်က္ရတာဆုိေတာ့ အရမ္းခက္ပါတယ္။ မလုပ္ခင္မွာ ေလ့လာမႈအရမ္းလုပ္ရတယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုိေအာင္ႏုိင္ဦး ေရာခ်ေနတာေတာ့ မေကာင္းဘူးေလ။

ပါ၀င္ေဆြးေႏြးသူအားလုံးက အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွ တကၠသုိလ္ႀကီးေတြကေန အဆင့္ျမင့္ပညာေတြကုိ ရရွိထားခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔အေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံတဲ့လူေတြျဖစ္ပါတယ္။

သူတုိ႔အယူအဆကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ ဘဲဥ တစ္လုံးေပါ့။ ဘဲဥကုိ ခြဲၿပီး တစျခင္း တလႊာျခင္း ႏႊာၿပီး စားေပါ့။ တခိ်န္က်ရင္ေတာ့ ကုန္သြားႏုိင္တယ္ေပါ့လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္...အခုေတာ့ သူတုိ႔ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဘာေတြေဆြးေႏြးလဲဆုိတာ နားေထာင္ၾကည့္။ သုံးသပ္ၾကည့္ေပါ့ဗ်ာ...။

ရုိဟင္ဂ်ာ ဆုိတာ Migrants ေတြပဲ...ဌာေနတုိင္းရင္းသားမဟုတ္ဘူး

ရုိဟင္ဂ်ာ Migrants

ရုိဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးလို႔ေျပာရင္ ရခုိင္ေတြက အရမ္းတင္းတယ္။

ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ရုိဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးဆုိတာ ျမန္မာျပည္မွာမရွိလုိ႔၊ အထူးသျဖင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာေပါ့။ ရခုိင္ေတြပိုင္တဲ့ ရခုိင္ျပည္နယ္ကုိ ရုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က ကုလားေတြက နယ္ေျမက်ဴးေက်ာ္လာတာကို ရခုိင္ေတြက လုံး၀မၾကည္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ ရခုိင္ျပည္မွာ ရခုိင္လူမ်ဳိးပဲရွိတယ္။ ရုိဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးဆုိတာ မရွိ။ ရုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့သူေတြက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံက ငတ္လုိ႔၊ ဒုကၡေရာက္လုိ႔ ရခုိင္ျပည္မွာ အလုပ္လာလုပ္သူေတြျဖစ္တယ္။ အခ်ိန္ၾကာလာေတာ့ သူတုိ႔ကလည္း ျမန္မာျပည္ရဲ ႔ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးျဖစ္တယ္လုိ႔ ေတာင္းဆုိလာၾကတယ္ေပါ့။ ဒါက ရခုိင္ေတြဘက္က အေၾကာင္းျပခ်က္။ ရုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့နာမည္က လံက်ဳတ္ႀကီး ျဖစ္တယ္လုိ႔ ရခုိင္ေတြကအေၾကာင္းျပခ်က္ေပးယ္။

ဒါကုိ ရုိဟင္ဂ်ာကုလားေတြက ျငင္းတယ္။ ရခုိင္သံ ၀ဲ၀ဲနဲ႔။

ရခုိင္ဌာေနတုိင္းရင္းသား

ရုိဟင္ဂ်ာဘက္ကလည္း သူတုိ႔ဟာ သမုိင္းေၾကာင္းမွာ ထင္ထင္ရွားရွားေနထုိင္ခဲ့တဲ့ ရုိဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးျဖစ္တယ္ေပါ့။ ဘယ္ဘုရင္လက္ထက္မွာဘယ္လုိ သူေကာင္းျပဳခံ၊ သစၥာခံခဲ့တယ္ေပါ့။ ဘာညာ သာရကာ။ အျပည့္အစုံေတာ့ က်ေနာ္လည္းအတိအက်မသိဘူး။ သမုိင္းပညာရွင္ေတြပဲသိမွာပါ။

ဘာ့ေၾကာင့္ ဒီလုိေရးတာလဲဆုိေတာ့ အေၾကာင္းရွိတယ္။ လူမ်ဳိးေရးမုန္းတီးမႈမျဖစ္ေအာင္ ေရးပါတယ္။

က်ေနာ့္အျမင္ကေတာ့ ရုိဟင္ဂ်ာမကလုိ႔၊ တရုိဟင္ဂ်ာ (တရုတ္) ေတြကပဲေျပာေျပာ ....တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးအ ျဖစ္ေတာင္းဆုိတဲ့ကိစၥက အစုိးရကေသာ္လည္းေကာင္း၊ လူတစ္စုကေသာ္လည္းေကာင္း အသိအမွတ္ျပဳလုိ႔ရတဲ့ကိစၥမဟုတ္ဘူး။

ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဌာေနတုိင္းရင္းသား (Aborigines) ဆုိတဲ့စကားလုံးေၾကာင့္ပဲ။ ဒီေနရာမွာ ရခုိင္ေတြက ရခုိင္ျပည္နယ္ရဲ ႔ဌာေနတုိင္းရင္းသားျဖစ္တယ္။ ရုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့လူေတြက Migrants ေတြျဖစ္တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကေန ကူးလာလုိ႔ပဲ။ သူတုိ႔က ရခုိင္ျပည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း သုံးေထာင္းမကလုိ႔ သုံးေသာင္းပဲေနေန ဘယ္သူက ရခုိင္ျပည္မွာအရင္ရွိေနတာလဲ။ ငပိစားၿပီး အသံ၀ဲတဲ့ရခုိင္ေတြက အရင္ဦးဆုံးရခုိင္ျပည္မွာေနေနတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာၿပီလဲ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ရခုိင္ျပည္ဆုိၿပီးျဖစ္လာတာေပါ့။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကလာတဲ့ ရုိဟင္ဂ်ာေတြက ရခုိင္ျပည္ကို တျခားႏုိင္ငံကေန လာေနတဲ့အတြက္ Migrants ဆုိတဲ့စကားကလြဲရင္ က်န္တာေျပာစရာမရွိေတာ့ဘူး။ သူတုိ႔က ေနာက္မွ ေပါက္တဲ့ေရႊၾကာပင္။ ရခုိင္ေတြက အရင္ေပါက္တဲ့ ကုလားေအာ္သီး။

ၾသစေတ်းလ်၊ အေမရိကန္၊ ေနာ္ေ၀၊ အဂၤလန္စတဲ့ႏုိင္ငံႀကီးေတြမွာ လူမ်ဳိးေပါင္း သုံးေလးရာစုၿပီး ညီညီညြတ္ညြတ္ေနၾကတယ္။ ျမန္မာျပည္က ရခုိင္လည္းရွိတယ္။ ခ်င္းလည္းေနတယ္။ ဗမာလည္း ပါတာပဲ။ အေမရိကန္မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း ငါးဆယ္ေလာက္က ေရာက္ေနတဲ့ ဗမာလူမ်ဳိးေတြက ရက္အင္ဒီယန္းေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ကလည္း Black အင္ဒီယန္းလူမ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္လုိ႔သြားေျပာလုိ႔မရဘူး။

အေမရိကန္ဌာေနတုိင္းရင္သား

အေမရိကန္မွာေနတာၾကာၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခြန္ေပးရပါတယ္၊ စစ္တုိက္ရပါတယ္ ဘာညာသြားရႊီးၿပီးေတာ့ ဘလက္အင္ဒီယန္းသြားေတာင္းလုိ႔မရဘူး။ ဒါက ဌာေနတုိင္းရင္းသားကိစၥ။ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးအျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳပါလုိ႔ဆုိၿပီး ေတာင္းတဲ့လူေတြက မရုိးသားလုိ႔ပဲ။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဌာေနတုိင္းရင္းသားကိစၥက ႏွစ္ေပါင္းေထာင္္နဲ႔ခ်ီၿပီး အရင္ဆုံး စတင္ေနထုိင္ခဲ့တဲ့လူမ်ဳိးေတြကုိေခၚတာျဖစ္တယ္။ ေနာက္မွ ေရာက္တဲ့လူေတြကေတာ့ သိတဲ့အတုိင္း Migrants လုိ႔ေခၚတယ္။

ၾသစီဌာေနတုိင္းရင္းသား

ၾသစီမွာလည္း ဒီအတုိင္းပဲ။ ၾသစီက ျမန္မာေတြဟာ အေနၾကာၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တုိ႔ဟာ ၾသစီဌာေနတုိင္းရင္းသားျဖစ္ပါတယ္ဆုိၿပီး သြား,အာလို႔ မရဘူး။ ဒီလုိသြားအာရင္ ေမ်ာက္ကုလား (Abo) ေတြက Fuck Off လုိ႔ေျပာလိမ့္မယ္။ ေနစရာေနရာေတာင္ေပ်ာက္သြား ႏုိင္တယ္။ ၾသစီမွာေနတဲ့အတြက္ ၾသစီႏုိင္ငံသားျဖစ္ပါတယ္ဆုိၿပီး ေျပာလုိ႔ေတာ့ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဌာေနတုိင္းရင္းသားလုိ႔ ေျပာလို႔မရဘူး။

ဒါ့ေၾကာင့္ ရုိဟင္ဂ်ာကိစၥေကာ တရုိဟင္ဂ်ာကိစၥ (တရုတ္) ေကာ ႏွစ္ခုစလုံးကုိေျပာရင္ သူတုိ႔က ျမန္မာျပည္မွာေနတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြပဲျဖစ္တယ္။ ဌာေနတုိင္းရင္းသားေတြမဟုတ္ဘူး။

ျမန္မာျပည္မွာေနတာၾကာရင္ ႏုိင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳတယ္။ ႏုိင္ငံသားတစ္ေယာက္ရသင့္တဲ့အခြင့္အေရး၊ တာ၀န္ေတြကုိေတာ့ ရွိရမွာေပါ့။ သူက ရခုိင္မုိ႔လုိ႔ သူက ရုိဟင္ဂ်ာမုိ႔လုိ႔ဆုိၿပီး ခြဲျခားဆက္ဆံတာေတာ့မေကာင္းဘူး။ အခြင့္အေရးကအတူတူပဲ ရသင့္တယ္။

မေလးရွားက ျမန္မာေတြလည္း ေရြးေကာက္ပြဲကို လက္မခံ

ယေန႕ (၄. ၁၁. ၂၀၁၀ ) မနက္ ၁၀ နာရီ မေလးရွားႏိုင္ငံ၊ ျမန္မာသံ႐ံုးေရွ႕တြင္ ႏို၀င္ဘာ ၇ ရက္ေန႕တြင္ ျပဳလုပ္မည္ျဖစ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲအားဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။

မေလးရွားႏိုင္ငံရွိ လူ႕ေဘာင္သစ္ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (မေလးရွားဌာနခြဲ) ၊ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္-လူငယ္ (လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမ-မေလးရွား)၊ Burma Campaign Malaysia ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားေနၾကေသာသူမ်ား ပူးေပါင္း၍ မေလးရွားေရာက္ ျမန္မာ့အေရးလႈပ္ရွားမႈအင္အားစုအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းကာ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကျခငး္ျဖစ္သည္။

http://www.mgpala.com/

Waste Management (သုိ႔) အမႈိက္ေတြကုိ စီမခံခန္႔ခြဲျခင္း

က်ေနာ္တုိ႔ႏုိင္ငံမွာ အိမ္ေထာင္စု၊ စက္ရုံ နဲ႔ အလုပ္ရုံကေနထြက္တဲ့ အညစ္အေက်း၊ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကုိ စြန္႔ပစ္တဲ့ေနရာမွာ စနစ္တက်မရွိဘူး။ ျဖစ္သလုိ စြန္႔ပစ္လိုက္တာမ်ားတယ္။ ျဖစ္သလုိဆုိတာက အမႈိက္ေတြကုိ ဟုိပစ္ဒီပစ္လုပ္တာကိုဆုိလုိတာပါ။ တာ၀န္ရွိတဲ့ ၿမိဳ ႔ေတာ္စည္ပင္ကလည္း အမႈိက္ကားနဲ႔သယ္၊ ေနရာတခုမွာ စုပုံၿပီး ဒီအတုိင္းပဲထားပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတင္မကပါဘူး၊ ထုိင္းႏုိင္ငံမွာလည္း ဒီလုိကိစၥေတြကုိ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ အင္တာနက္ေပၚမွာ မဲ့ေဆာက္အမႈိက္ပုံက အမႈိက္ေကာက္သမားေတြကုိၾကည့္ၿပီး သူ႔တုိ႔ရဲ ့က်န္းမာေရးကုိ အထူးပဲစုိးရိမ္မိလို႔ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီလုိေရးျဖစ္တာပါ။ က်ေနာ္က Wastes Management ပညာရွင္မဟုတ္ပါဘူး။ ေလ့လာသူတစ္ေယာက္ပါ။ က်ေနာ့္ရဲ ့ဗဟုသုတကို ရွယ္ေပးတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အပုိအလုိေတာ့ ဒီေနရာမွာရွိႏုိင္ပါတယ္။

အမႈိက္ေတြကုိဘယ္လုိနည္းနဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္လဲ

က်ေနာ္တုိ႔ရဲ ႔အမႈိက္ေတြ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကုိ အမႈိက္ပုံးကေနတဆင့္၊ အမႈိက္သယ္တဲ့ကားနဲ႔ အမႈိက္ပုံႀကီးဆီကုိပဲ ေရာက္တယ္ထားပါ။ ဒီအမႈုိက္ေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီလုိပဲစုပုံၿပီးထားမလား။ ဒီေနရာမွာ စဥ္းစားရမွာက အမႈိက္ကေန သဘာ၀တ္ပတ္၀န္းက်င္ နဲ႔ လူေတြရဲ ့က်န္းမာေရးကုိ ထိခုိက္လာႏုိင္တဲ့ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးေတြျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အမႈိက္ေၾကာင့္က်ေနာ္တုိ႔ က်န္းမာေရးကိုထိခုိက္ႏုိင္ပါတယ္။ အမႈိက္ (Wastes) လုိ႔က်ေနာ္တုိ႔ ေယဘုယ်ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒိအမႈိုက္ထဲမွာ အမႈိက္ေပါင္းစုံရွိပါတယ္။ ပလက္စတစ္၊ သံတုိသံစ၊ ဓာတုေဗဒပစၥည္း နဲ႔ Organic Wastes လုိ႔ေခၚတဲ့ သဘာ၀အမႈုိက္သရုိက္ေတြပါပဲ။ သဘာ၀အမႈိက္သရုိက္ဆုိတာက အပင္အရြက္၊ အသီးအႏွံပုတ္သုိးမႈစတဲ့ အရာေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလုိအမႈုိက္ေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔နည္းလမ္း ရွစ္ခုေလာက္နဲ႔ စီမခံခန္႔ခြဲႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီေနရာမွာ အသုံးမ်ားတဲ့ နည္းလမ္းသုံးခုကိုပဲ တင္ျပပါ့မယ္။

ကၽြင္းတူးျမဳပ္နည္း (Landfills)

ကၽြင္းတူးျမဳပ္တာကုိ ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားသုံးတဲ့ အေလ့အထျဖစ္ပါတယ္။ ေနရာက်ယ္တဲ့ ၾသစေတ်းလ်လိုႏုိင္ငံေတြမွာ ဒီနည္းလမ္းက အသုံး၀င္ပါတယ္။ ေနရာက်ဥ္းတဲ့ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံလုိေနရာမ်ဳိးမွာေတာ့ အသုံးမ၀င္ပါဘူး။ လူေတာင္ေနစရာမရွိတာ အမႈိက္ဆုိရင္ပိုဆုိးေပါ့။ ဆုိေတာ့ ဂ်ပန္က တျခားနည္းလမ္းကုိ စဥ္းစားပါတယ္။

ကၽြင္းတူးျမဳပ္နည္းကေတာ့ ကၽြင္းအႀကီးတခုကုိတူးရပါတယ္။ တူးၿပီးရင္ အမႈိက္ေတြကုိ စုပုံထည့္ရတယ္လုိ႔ အလြယ္တကူနားလည္ႏုိင္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ အမႈိက္ေတြကုိ စုပုံထည့္ၿပီးတာနဲ႔ ၿပီးေရာလား။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လူေတြကုိ မထိႏုိင္ဘူးလား။ အေျဖကေတာ့ ဒီေနရာမွာ ထိႏုိင္ပါတယ္။

ဘယ္လုိထိႏုိင္လဲဆုိေတာ့ အမႈိက္ေတြထဲကေန မီသိမ္းဓာတ္ေငြ (Metane Gas) ထြက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီဓာတ္ေငြ ့က ႔အမႈိက္ပုံကေန ေန႔ေရာညပါထြက္ပါတယ္။ အမႈိက္ပုံနားမွာ ရွိတဲ့လူေတြ၊ အပင္ေတြ၊ အေကာင္ေတြကုိထိခုိက္ေစပါတယ္။ ယားယံတဲ့ေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါေတြကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အေရျပားေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အမႈိက္ပုံကေန အန႔ံဆုိးေတြလည္း ရႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အမႈိက္ေတြဟာ ၾကာလာတဲ့အခါမွာ ပုပ္သုိးေဆြးေျမ့ၿပီး အရည္ေပ်ာ္ၾကပါတယ္။ အဲဒိအရည္ေတြဟာ အဆိပ္ေရေတြျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျမေအာက္ေရထဲအထိ စိမ့္၀င္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမႈိုက္က်င္းနားမွာရွိတဲ့ ေရတြင္း၊ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္အုိင္ေတြက ေရေတြကုိ ေသာက္သုံးမိတဲ့အခါမွာေတာ့ ျဖစ္လာမဲ့ဆုိးက်ဳိးကုိ မိမိဘာသာစဥ္စားၾကည့္လုိ႔ရပါတယ္။ ဒါဟာ ညစ္ညမ္းေရျဖစ္ပါတယ္။ အဆိပ္ေရလုိ မေသာက္သင့္တဲ့ေရျဖစ္ပါတယ္။

ဒါဆုိရင္ ေရာဂါမရေအာင္ က်င္းကို ဘယ္လုိတူးမလဲ

အမႈိက္ထည့္ဖုိ႔ က်င္းတခုကုိ တူးတယ္ပဲထားပါစုိ႔။ ၿပီးရင္ စက်င္ေက်ာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဂ၀ံေက်ာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရမစိမ့္ႏုိင္တဲ့ ေက်ာက္သားတခုကုိ ေအာက္မွာခံေပးရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ က်င္းေအာက္ေျခနဲ႔ ပတ္ပတ္လည္မွာ ပလက္စတစ္အထူစားကုိ ခံထားေပးရပါတယ္။ လုပ္ရတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က အမႈိက္ကေနထြက္တဲ့ ေရပုပ္ေရညစ္ေတြက ေျမႀကီးထဲကုိ စိမ့္မ၀င္ႏုိင္ေအာင္လုိ႔ပါ။ ေျမႀကီးထဲကေန ေျမေအာက္ေရထဲကုိလည္း မေရာက္ႏုိင္ပါဘူး။

ဒီအဆင့္ၿပီးသြားရင္ အမႈိက္ေတြကုိ က်င္းထဲမွာထည့္လုိ႔ရပါၿပီ။ အမႈိက္ထည့္ၿပီးလုိ႔က်င္းျပည့္တဲ့အခါမွာ အေပၚကေနေျမႀကီးေတြကုိ ခပ္ထူထူျပန္အုပ္ရပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ အမႈိက္ေပၚမွာ အပင္ႀကီးေတြစုိက္ပ်ဳိးရပါတယ္။

ဒီလုိစနစ္ကုိ ၿမိဳ ့ေတာ္စည္ပင္က အဓိကအေကာင္အထည့္ေဖာ္ရပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားသလို၊ လူေတြအတြက္လည္း အက်ဳိးရွိေစပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ အမႈိက္ပုံကေန ထြက္တဲ့ Methane Gas ကုိပိုက္နဲ ့စုပ္ၿပီး၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုိ႔ရပါတယ္။ ၾသစေတ်းလ်ႏုိင္ငံမွာဆုိရင္ အမိႈက္ပုံမွာလာၿပီးအမႈိက္ပစ္ခ်င္သူေတြဟာ ပိုက္ဆံေပးရပါတယ္။ အမႈိက္တတန္ကုိ ေစ်းႏႈံးဘယ္ေလာက္ဆုိေတာ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔အမႈိက္ေတြကုိ ျပန္ၿပီး သုံးစြဲပါတယ္။ ဥပမာ ထုိင္ခုံအေဟာင္း၊ ေရခဲသေတၱာအေဟာင္းေတြကုိ Recycling ျပန္လုပ္ေပးပါတယ္။ သူတုိ႔အမႈိက္ပုံက အမႈိက္ပုံနဲ႔မတူဘူး။ ဘာနဲ႔တူသလဲဆုိရင္ ေစ်းေရာင္းတဲ့ေစ်းတန္းလုိျဖစ္ေနပါတယ္။ ၀ယ္တဲ့သူနဲ႔ေရာင္းတဲ့သူနဲ႔စည္ကားေနလုိ႔ပါ။ အမႈိက္ေတြကလည္း လူနဲ႔သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိ မထိခုိက္ေအာင္ အတက္ႏုိင္ဆုံးစီမံခန္႔ခြဲတာဆုိေတာ့ ေတာ္ေတာ္အက်ဳိးထူးပါတယ္။

ဒီလုိဥပမာကို က်ေနာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္နဲ ့ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ က်ေနာ္ေလ့လာၾကည့္ပါတယ္။ မေလးရွားမွာလည္း ဒီလုိဥပမာကိုမေတြ႔ရေသးဘူး။ ေလ့လာမႈ မျပည့္စုံလုိ႔လားေတာ့မသိဘူး။ ဒီႏုိင္ငံေတြမွာ အမႈိက္ေတြကုိ စုံပုံၿပီး ဒီအတုိင္းထားတာပဲေတြ႔ရပါတယ္။ က်ီးထုိးထုိးလဒကိုက္ကိုက္ ဂရုစုိက္မႈ ကင္းမဲ့ၾကတယ္။ အမႈိက္ပုံေဘးမွာ ေခြးေကာ၊ ခေလးေကာစုံလို႔။ လူေတြက အမႈိက္ပုံနားမွာ ေနတဲ့သူကေန၊ ကစားသူက ကစား။ စုံေနတာပဲ။ အဓိကေျပာခ်င္တာက အစုိးရေတြမွာ အမႈိက္စြန္႔ပစ္တာကုိ ေကာင္းေကာင္းစီမံခန္႔ခြဲႏုိင္တယ္ဆုိရင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္အက်ဳိးရွိေစပါတယ္။ နံပါတ္တစ္အခ်က္အမႈိက္ပုံကေန ၀င္ေငြရရွိပါတယ္။ နံပါတ္ႏွစ္အခ်က္က သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ နဲ႔ လူေတြရဲ ႔က်န္းမာေရးကို ကာကြယ္ေပးေစပါတယ္။

အမႈိက္ေတြကုိမီးရႈိ ႔ဖ်က္ဆီးျခင္း (Incineration)

က်ေနာ့္အိမ္ေနာက္ေဖးမွာ အမႈိက္လွဲၿပီးရင္ က်ေနာ္တုိ႔မီးရႈိ ႔ပါတယ္။ ဒါက လူတစ္ဦးခ်င္းစီကိစၥပါ။ ရန္ကုန္ၿမိဳ ႔လုိေနရာမ်ဳိးမွာ အမႈိက္ေတြမ်ားလာရင္ မီးရႈိဖုိ႔အတြက္ စက္ရုံအႀကီးႀကီးတခုလုိပါတယ္။ မီးရႈိ ႔တဲ့အခါမွာ အပူေငြ႔ရပါတယ္။ အပူေငြ႔ကေန လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားဓာတ္ယူလုိ႔ရပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံကုိၾကည့္ပါ။ ဂ်ပန္ေတြဟာ ေနရာက်ဥ္းေတာ့ ဒီနည္းလမ္းကုိပဲသုံးပါတယ္။ သူတုိ႔အတြက္ တခုတည္းေသာ အေကာင္းဆုံးနည္းလမ္းျဖစ္လုိ႔ပါ။ အမႈိက္ေတြကုိ မီးရႈိ ႔ဖ်က္ဆီးျခင္းနည္းလမ္းမွာလည္း အားနည္းခ်က္အားသာခ်က္ရွိပါတယ္။ အားသာခ်က္ကေတာ့ လွ်ပ္စစ္မီးရႏုိင္တယ္။ အားနည္းခ်က္ကေတာ့ မီးရႈိ ႔တဲ့အခါမွာ ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိက္အပါအ၀င္ အဆိပ္ရွိတဲ့ဓာတ္ေငြ ့ေတြဟာ ေလထဲကို ပ်ံ ့ေစပါတယ္။ လူေတြက ရႈမိရင္အနည္းဆုံးေတာ့ အဆုပ္ထဲကုိေရာက္ၿပီး ၾကာရင္အဆုပ္ေရာဂါျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီနည္းလမ္းကုိ ႏုိင္ငံေတာ္တာ္မ်ားမ်ားမသုံးၾကပါဘူး။ အဓိကအခ်က္ကေတာ့ ေစ်းႀကီးလုိ႔ပါတဲ့။

ျပန္လည္အသုံးျပဳျခင္းနဲ႔ ေျမေဆြးျပဳလုပ္ျခင္း (Recycling and Biological reprocessing)

မဲ့ေဆာက္အမႈိက္ပုံ၊ ပုဇြန္ေတာင္အမႈိက္ပုံကိုၾကည့္ပါ။ ဒီလုိပုံစံကုိေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီနည္းလမ္းကုိ ကမၻာေပၚရွိအစုိးရေတြကသုံးစြဲဖုိ႔ကုိ အဓိကတုိက္တြန္းပါေနပါတယ္။ သဘာ၀သယံဇာတေတြကို ခ်ဳိးၿခံေခၽြတာတဲ့အေနနဲ႔ပါ။ အမႈိက္ပုံကေန ပလက္စတစ္၊ ေကာ္ခြက္၊ သံတုိသံစေတြကုိေကာက္ၿပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးျပန္လည္သုံးစြဲႏုိင္ေတာ့ မဲ့ေဆာက္အမႈိက္ပုံမွာ ျမန္မာေတြစုံပုံေနၾကရၿပီေပါ့။ ၿပီးရင္ အမႈိက္ပုံကေျမေဆြးျဖစ္သြားေတာ့ လွည္းတစ္စီးကုိ ဘယ္ေလာက္ဆုိၿပီးေရာင္းစားႏုိင္ျပန္ေရာ။ ေတာ္ေတာ္အလုပ္ျဖစ္တဲ့နည္းလမ္းပါ။ ဒါေမပဲ့ အထက္က ေျပာတဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိ ေရရွည္မွာ ထိခုိက္ႏုိင္ပါတယ္။

က်န္းမာေရးကိစၥ ႏွင့္ သဘာ၀တ္ပန္၀င္းက်င္

အမႈိက္ပုံနားမွာ ေနတဲ့လူေတြဟာ တကယ့္ကုိအံ့ၾသဖုိ႔ေကာင္းပါတယ္။ အနံ ့ကဆုိး၊ ေနရထုိင္ရတာ ညစ္ပတ္၊ ဒီလုိအေျခအေနကုိ အံႀကိတ္ၿပီး ဘ၀အတြက္ရုန္းကန္လႈပ္ရွားေနတဲ့ျမန္မာႏုိင္ငံက လူသားဆုိတဲ့ လူသားမဟုတ္တဲ့လူေတြကုိအထူးသနားမိတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီလုိေရးျဖစ္သြားတာပါ။

ဒီေနရာမွာ က်န္းမာေရးကိစၥကုိ အထူးေျပာခ်င္ပါတယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကိစၥကေတာ့ အထက္က Landsfiills မွာ ပါသြားၿပီးျဖစ္တဲ့အတြက္ ထပ္ၿပီးမေဆြးေႏြးေတာ့ပါ။

အမႈိက္ေတြကိုစုပုံတာဆုိေတာ့ အမႈိက္ေပါင္းစုံပါႏုိင္ပါတယ္။ စားကၽြင္းစားက်န္၊ ဓာတုေဗဒပစၥည္း၊ ပုိးသတ္ေဆး၊ ေဆးထုိးအပ္စတဲ့ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့အမႈုိက္ေပါင္းစုံရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒီလုိ ေဘးအႏၱရာယ္က ခ်က္ခ်င္းျဖစ္လာၿပီး၊ ခ်က္ခ်င္းေပ်ာက္သြားတာမဟုတ္တဲ့အတြက္ အထူးသတိထား ကုိင္တြယ္ၾကေစခ်င္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ အမႈိက္ေတြကို ဒီလုိစုံပုံထားၿပီး ျဖစ္ကတက္ဆန္းထားတာ မေကာင္းပါဘူး။

က်ေနာ့္သံသယက မဲ့ေဆာက္ကျမဴနီစပယ္ဟာ ျမန္မာေတြကုိ ေခြးလုိသေဘာထားလုိ႔ ဒီလုိဖန္တီးေနတာလုိ႔ပဲ ယူဆပါတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ ကုိယ့္ျမန္မာေတြအေနနဲ႔ အမႈိက္ပုံနားက ျမန္မာေတြကုိ အျမန္ဆုံးကယ္တင္ၾကေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီျပသနာက လက္ရွိအမႈိက္ပုံေဘးက မ်ဳိးဆက္တင္မကပါ....သူတုိ႔ေမြးလာတဲ့ခေလးေတြအထိသက္ေရာက္မႈႀကီးပါတယ္။ မဲ့ေဆာက္အမႈိက္ပုံကိစၥက ကမၻာေပၚမွာ တခုတည္းေသာ မသိက်ဳိးကၽြန္ျပဳမႈ နဲ႔ Duty of Care မရွိမႈကို ျပတာပဲ။ ဒီလုိ Case Study ကုိ တျခားႏုိင္ငံေတြမွာ ရွာၾကည့္ပါ။ ဘယ္ႏုိင္ငံမွ ဒီလုိမရွိပါဘူး။ အဓိကတာ၀န္ရွိတဲ့သူက ထုိင္းအာဏာပုိင္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥက မဲ့ေဆာက္ကျမဴနီစပယ္မွာတာ၀န္ရွိသလုိ၊ အတုိက္အခံအင္အားစုမွာလည္း တာ၀န္ရွိပါတယ္။ ကမၻာကုိ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ေအာ္ေပးသင့္ပါတယ္။ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔မွ အမႈိက္ပုံႀကီးကုိ မွီခုိျပဳၿပီး ေနထုိင္ခြင့္မရွိရပါဘူး။ ဒါက ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒတခုျဖစ္ပါတယ္။ အဓိက လူသားျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့ ကိစၥကုိ စဥ္စားၾကပါ။ အမႈိက္ပုံနားကဟာေတြက လူေတြျဖစ္ပါတယ္..ေခြးေတြမဟုတ္ပါဘူး။

ကုိးကား-
1) http://en.wikipedia.org/wiki/Waste_management
2) Tarmalar Park Australia
3) Japan's Waste management
4) Lecture Note

ဘာသာျပန္

စာမွာပါတဲ့အေၾကာင္းအရာကဒီလုိပါ။

Immigration ၀န္ႀကီးေဟာင္းျဖစ္တဲ့ ခရစ္အီဗင္က ငါ့ကုိ နင့္ဆီစာျပန္ဆုိလုိ႔ ငါျပန္ေရးတာ။ ခန္႔စည္သူရဲ ့ဗီဇာကိစၥကုိေတာ့ ငါနဲ႔မဆုိင္တဲ့အတြက္ ဒီေနရာမွာ ငါမေျပာခ်င္ဘူး။

အခု ငါပုိ႔လိုက္တဲ့အခ်က္အလက္ကုိေတာ့ နင္ စိတ္၀င္စားမယ္ထင္တယ္။

Immigration ဥပေဒ အခန္း ၅၀၁ မွာ ဒီလုိေျပာထားတာရွိတယ္။ ၾသစီကုိအလည္အပတ္ လာခ်င္သူေတြအေနနဲ႔ အနည္းဆုံးေစာက္က်င့္ေတာ့ေကာင္းရမယ္။ ဒါကုိ Immigration ကတာ၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ စစ္ေဆးေမးျမန္းရတယ္။ ေစာက္က်င့္မေကာင္းဘူးလုိ႔ ငါတုိ႔ဌာနက ယူဆရင္ ေပးထားတဲ့ ဗီဇာေတာင္ ကန္စယ္လုပ္ႏုိင္ခြင့္ရွိတယ္။ ေစာက္က်င့္ေကာင္းရမယ္ဆုိတာ ဘာလဲ?

ၾသစေတ်းလ်မွာ ရွိတဲ့ျပည္သူေတြကုိ အလည္အပတ္လာသူေတြက အနည္းဆုံးစိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေအာင္မလုပ္ရဘူး။ အႏၱရာယ္မေပးရဘူး။ ရာဇ၀တ္မႈကင္းရွင္းသူျဖစ္ရမယ္။ အလည္အပတ္လာသူရဲ ့အေတြးအေခၚ၊ ႏုိင္ငံေရးအယူအဆ အစြန္းမေရာက္ရဘူး။ ဘာညာသကာရပါဗ်ာ...ေျပာရင္ မဆုံးေတာ့ဘူး။

ဆုိလုိခ်က္ကေတာ့ ခန္႔စည္သူ ၾသစီကုိ လာလုိ႔႔မရေတာ့ဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ခန္႔စည္သူဟာ မရုိးသားတဲ့လူတစ္ေယာက္ျဖစ္တယ္။ Character Reqirement နဲ႔ မညီဘူး။ ၾသစေလ်းလ်မွရွိတဲ့ ျမန္မာကြန္ျမနတီကုိ အႏၱရာယ္ရွိေစႏုိင္တယ္လုိ႔ယူဆတယ္။

တကယ္လုိ႔ ၾသစီအစုိးရက မသိပဲ ဗီဇာေပးခဲ့တယ္ဆုိရင္ေတာင္ နင္ တုိ႔အေနနဲ႔ အစုိးရကုိ ျပန္ၿပီး ကလန္ႏုိင္တယ္။ အဲဒိလူရဲ ႔ေစာက္က်င့္ကုိ မႀကိဳက္ေၾကာင္း၊ဗီဇာမေပးသင့္ေၾကာင့္ ေျပာပုိင္ခြင့္ရွိတယ္။ ငါတုိ႔ ဆက္သြယ္ရန္နံပါတ္ပါထည့္ေပးလုိက္တယ္...လုိ႔ေတာ့ ၾသစီလ၀က ေျပာတာပဲ။

သိတဲ့အတုိင္းပဲ ခန္႔စည္သူတစ္ေယာက္ ၾသစီကို ေရာက္မလာခဲ့ဘူးေလ။ ဘယ္လုိျဖစ္တာလဲေတာ့ မသိဘူး။

အေသးစိတ္သိခ်င္ရင္ အဘိဓာန္တခုေဘးခ်ၿပီး ဖတ္ၾကည့္ေပါ့့ဗ်ာ။ အစုိးရက စာဆုိေတာ့ က်ေနာ္ေရးသလုိ ေရးမရေတာ့ ေပရွည္တာေပါ့ဗ်ာ...

ခန္စည္သူကိစၥၾသစေတ်းလ် Immigration မွ ျပန္စာ

Khat Si Thu From Immigratioin